Burun Neden Akar?

Burun akıntısı, burun içindeki dokuların fazla miktarda sıvı ve mukus üretmesiyle ortaya çıkan yaygın bir belirtidir. Soğuk algınlığı, grip, alerji, sinüzit, hava değişimi ve bazı çevresel etkenler burun akıntısına neden olabilir. Akıntı çoğu zaman kısa süre içinde kendiliğinden geçse de bazı durumlarda uzun sürebilir veya başka belirtilerle birlikte görülebilir.

Burun neden akar sorusunun yanıtı, akıntının rengine, kıvamına, süresine ve eşlik eden şikâyetlere göre değişir. Bu nedenle yalnızca akıntının rengine bakarak kesin bir tanı koymak doğru değildir.

Burun Akıntısı Nedir?

Burun, solunan havayı nemlendiren, ısıtan ve dışarıdan gelen toz ya da mikroorganizmaları filtreleyen önemli bir organdır. Burun içindeki mukozada bulunan bezler, bu görevi yerine getirmek için sürekli olarak az miktarda mukus üretir. Üretim arttığında veya mukusun yapısı değiştiğinde burun akıntısı meydana gelir.

Burun akıntısı öne doğru akabileceği gibi boğaza doğru da ilerleyebilir. Boğaza akan mukus; öksürük, boğaz temizleme ihtiyacı ve özellikle gece artan rahatsızlık hissine yol açabilir.

Burun Neden Akar? En Yaygın Nedenler

Soğuk algınlığı

Burun akıntısının en sık nedenlerinden biri soğuk algınlığıdır. Virüslerin neden olduğu bu durumda burun akıntısına genellikle hapşırma, burun tıkanıklığı, boğazda yanma, öksürük ve hafif halsizlik eşlik eder. İlk günlerde akıntı çoğunlukla şeffaf ve sulu olur. Hastalık ilerledikçe mukusun kıvamı koyulaşabilir.

Grip

Grip, soğuk algınlığına göre daha ani başlayan ve daha ağır seyreden bir viral enfeksiyondur. Burun akıntısının yanı sıra yüksek ateş, belirgin kas ve eklem ağrısı, baş ağrısı, titreme ve yoğun halsizlik görülebilir. Grip belirtileri ortaya çıktığında özellikle risk grubundaki kişilerin sağlık kuruluşuna başvurması önemlidir.

Alerjik rinit

Alerjik rinit, polen, ev tozu akarları, hayvan tüyü veya küf gibi alerjenlere karşı bağışıklık sisteminin verdiği yanıttır. Alerji kaynaklı burun akıntısı genellikle berrak ve suludur. Sık hapşırma, burun ve gözlerde kaşıntı, gözlerde sulanma ve burun tıkanıklığı da sık görülür.

Alerjiye bağlı şikâyetler belirli mevsimlerde artabileceği gibi, ev tozu veya hayvan tüyü gibi sürekli maruz kalınan etkenler nedeniyle yıl boyunca da devam edebilir.

Sinüzit

Sinüslerin iltihaplanması veya mukus akışının bozulması sinüzite yol açabilir. Sinüzitte burun akıntısı koyu kıvamlı olabilir ve boğaza akabilir. Burun tıkanıklığı, yüz bölgesinde basınç veya ağrı, koku duyusunda azalma, baş ağrısı ve öksürük eşlik edebilir.

Sinüzit belirtileri uzun sürüyorsa, şikâyetler giderek kötüleşiyorsa veya yüksek ateş görülüyorsa doktor değerlendirmesi gerekir.

Soğuk ve kuru hava

Soğuk veya kuru hava, burun içindeki damarların ve mukozanın etkilenmesine neden olabilir. Bu durum özellikle dışarıda soğuk havaya maruz kalındığında burun akıntısına yol açabilir. Sıcak ve soğuk ortamlar arasında hızlı geçiş yapmak da benzer bir etki oluşturabilir.

Baharatlı yiyecekler

Acı biber ve yoğun baharat içeren yiyecekler, burun içindeki sinirleri uyararak geçici burun akıntısına neden olabilir. Bu durum gustatuvar rinit olarak adlandırılır. Genellikle yemek sırasında veya hemen sonrasında ortaya çıkar ve kısa sürede azalır.

Ağlama

Ağlarken gözyaşı kanallarından burun boşluğuna ulaşan sıvı, burun akıntısı gibi hissedilebilir. Bu nedenle ağlama sırasında veya sonrasında burun akması normal ve geçici bir durumdur.

İrritan maddeler

Sigara dumanı, parfüm, temizlik ürünleri, egzoz, boya kokusu ve hava kirliliği burun mukozasını tahriş edebilir. Tahrişe bağlı akıntı, alerji olmadan da ortaya çıkabilir. Bu tür etkenlerden uzaklaşmak çoğu zaman şikâyetin azalmasına yardımcı olur.

Burun polipleri ve yapısal sorunlar

Burun polipleri, burun içinde oluşan yumuşak doku büyümeleridir. Burun tıkanıklığı, koku kaybı, ağızdan nefes alma ve uzun süreli burun akıntısına yol açabilir. Burun kemiğinde eğrilik veya burun etlerinde büyüme gibi yapısal sorunlar da nefes almayı zorlaştırarak kronik akıntıya katkıda bulunabilir.

Bazı ilaçlar

Bazı tansiyon ilaçları, hormonal ilaçlar ve burun açıcı spreylerin uzun süreli veya yanlış kullanımı burun akıntısına neden olabilir. Özellikle burun açıcı spreyler doktor önerisi olmadan uzun süre kullanıldığında, ilaç bırakılınca artan burun tıkanıklığı ve akıntı görülebilir.

Burun Akıntısının Rengi Ne Anlama Gelir?

Önemli: Sarı veya yeşil burun akıntısı her zaman bakteriyel enfeksiyon olduğu anlamına gelmez. Viral enfeksiyonlarda da bağışıklık sisteminin yanıtı nedeniyle mukusun rengi değişebilir.

Burun Akıntısı Nasıl Geçer?

Burun akıntısının tedavisi, altta yatan nedene göre planlanır. Hafif ve kısa süreli akıntılarda aşağıdaki yöntemler rahatlama sağlayabilir:

• Bol sıvı tüketmek ve yeterince dinlenmek
• Bulunulan ortamı düzenli olarak havalandırmak
• Havanın çok kuru olduğu durumlarda ortamı uygun şekilde nemlendirmek
• Burun içini serum fizyolojik veya tuzlu su solüsyonlarıyla temizlemek
• Sigara dumanı, yoğun koku, toz ve hava kirliliğinden uzak durmak
• Alerji şüphesinde tetikleyici maddeleri belirlemeye çalışmak
• Burun silerken aşırı güç uygulamamak

Alerjik rinitte doktor veya eczacı önerisiyle antihistaminik ilaçlar ya da uygun burun spreyleri kullanılabilir. Ancak özellikle çocuklarda, gebelikte, emzirme döneminde ve kronik hastalığı olan kişilerde ilaç kullanılmadan önce sağlık uzmanına danışılmalıdır.

Burun Akıntısında Burun Yıkama Nasıl Yapılır?

Serum fizyolojik ile burun temizliği, mukusun incelmesine ve burun içindeki alerjenlerin uzaklaştırılmasına yardımcı olabilir. Hazır ürünler tercih edilebilir. Evde hazırlanacak solüsyonlarda ise suyun temiz ve güvenli olması gerekir. Musluk suyu doğrudan kullanılmamalı; uygun şekilde kaynatılıp soğutulmuş veya steril su tercih edilmelidir.

Burun yıkama sırasında kullanılan aparatın temiz olması ve kişisel kullanılması da önemlidir. Kulakta basınç, şiddetli ağrı veya burun kanaması oluşursa uygulama bırakılmalıdır.

Burun Akıntısı Ne Kadar Sürer?

Soğuk algınlığına bağlı burun akıntısı çoğu kişide birkaç gün ile yaklaşık bir hafta arasında azalır. Alerjiye bağlı akıntı, alerjenle temas sürdüğü sürece devam edebilir. Sinüzit, polip veya yapısal sorunlarda ise belirtiler daha uzun sürebilir.

Akıntının süresinden çok, kişinin genel durumu ve eşlik eden belirtiler de önemlidir. Aynı şikâyetin sık tekrarlaması, günlük yaşamı etkilemesi veya uykuyu bozması durumunda bir kulak burun boğaz uzmanına başvurulmalıdır.

Burun Akıntısı İçin Ne Zaman Doktora Gidilmeli?

Aşağıdaki durumlarda tıbbi değerlendirme gerekir:

• Burun akıntısı 10 günden uzun sürüyorsa
• Belirtiler düzelirken yeniden şiddetleniyorsa
• Yüksek ateş, şiddetli yüz ağrısı veya yoğun baş ağrısı varsa
• Nefes darlığı, göğüs ağrısı veya belirgin halsizlik eşlik ediyorsa
• Akıntı kötü kokulu ve sürekli olarak tek taraflı geliyorsa
• Sık veya yoğun burun kanaması görülüyorsa
• Baş bölgesine alınan darbe sonrasında berrak sıvı akıyorsa
• Burun akıntısı bebeklerde beslenme ve nefes almayı zorlaştırıyorsa

Burun Akıntısı Nasıl Önlenir?

Burun akıntısını tamamen önlemek her zaman mümkün değildir; ancak bazı alışkanlıklar riski azaltabilir. Elleri düzenli yıkamak, hasta kişilerle yakın teması sınırlamak, kapalı ortamları havalandırmak ve yeterli uyumak enfeksiyonlardan korunmaya yardımcı olur. Alerjisi olan kişiler ise tetikleyicileri belirleyerek polen yoğunluğunun yüksek olduğu saatlerde dışarıda daha az zaman geçirebilir ve yaşam alanlarında toz birikmesini önleyebilir.

Burun akıntısı çoğu zaman basit bir enfeksiyon, alerji veya çevresel etkenden kaynaklanır. Ancak uzun süren, tekrarlayan veya başka ciddi belirtilerle birlikte görülen akıntı ihmal edilmemelidir. Kesin nedenin belirlenmesi ve uygun tedavinin seçilmesi için gerektiğinde doktor muayenesi yapılmalıdır.